"อิตาดากิมาสุ" คืออะไร? ความหมายที่แท้จริงของคำทักทายก่อนกินอาหารของญี่ปุ่น
TL;DR — “อิตาดากิมาสุ” ไม่ใช่คำอธิษฐานทางศาสนา แต่เป็นธรรมเนียมเฉพาะของญี่ปุ่นที่แสดงความขอบคุณต่อชีวิตของอาหารและผู้ที่ปรุงให้ “โกจิโซซามะเดชิตะ” ใช้พูดหลังอาหาร มีความหมายเดียวกัน ทั้งสองคำไม่ได้บังคับ แต่ถ้าชาวต่างชาติพูด คนญี่ปุ่นที่อยู่ด้วยส่วนใหญ่จะรู้สึกดีใจ ทักทายก่อนและหลังมื้ออาหาร — สิ่งที่ซึมซับมาโดยไม่รู้ตัว ในญี่ปุ่น มีธรรมเนียมพูด “อิตาดากิมาสุ” ก่อนกินอาหาร และ “โกจิโซซามะเดชิตะ” หลังกินเสร็จ ตัวเองก็จำไม่ได้แล้วว่าพ่อแม่สอนมาตอนไหน แต่มันกลายเป็นสิ่งที่ออกมาโดยอัตโนมัติ “อิตาดากิมาสุ” ในความรู้สึกของฉันคือการขอบคุณคนที่ทำอาหาร และขอบคุณวัตถุดิบที่เป็นอาหาร “โกจิโซซามะเดชิตะ” ก็เช่นกัน — ขอบคุณคนที่ทำอาหาร ขอบคุณวัตถุดิบ รู้สึกแบบนั้นมาตลอด แต่พอลองนึกดูว่าที่มาที่แท้จริงคืออะไร ก็รู้สึกอยากค้นหาและเขียนเล่าให้ฟัง ความหมายของ “อิตาดากิมาสุ” “อิตาดากุ (頂く)” เดิมทีเป็นคำถ่อมตัวที่ใช้เมื่อรับสิ่งของจากผู้ที่มีสถานะสูงกว่า ในบริบทของมื้ออาหาร มีความหมายว่า “ขอรับชีวิตของอาหาร” ไม่ว่าจะเป็นผัก ปลา หรือเนื้อสัตว์ ทุกอย่างล้วนเคยมีชีวิต และคำนี้คือการแสดงความกตัญญูต่อสิ่งนั้น ขยายความออกไปอีก ยังครอบคลุมถึงการขอบคุณทุกคนที่มีส่วนเกี่ยวข้อง — คนปลูก คนเก็บเกี่ยว คนขนส่ง และคนที่ปรุงอาหารให้ มันคือ “ขอบคุณ” ที่ส่งไปหาทุกคนเหล่านั้น ไม่มีความหมายทางศาสนาโดยเฉพาะ ไม่ได้เกี่ยวข้องโดยตรงกับพุทธหรือชินโต และไม่ใช่การอธิษฐานต่อเทพเจ้าองค์ใด ถ้าพูดว่ามีส่วนที่ “สอดคล้อง” กับศาสนาต่างๆ ในแง่ของ “จิตใจแห่งความกตัญญู” ก็อาจพูดได้ แต่ในญี่ปุ่น ทุกคนใช้คำนี้โดยไม่มีเรื่องศาสนาเข้ามาเกี่ยวข้อง การประนมมือก็เพราะการประนมมือเป็นท่าทางแสดงความขอบคุณ ใกล้เคียงกับท่า “ขอบคุณ” มากกว่าการอธิษฐาน ...